Zmiany w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu

1 marca 2018 r. Sejm uchwalił nową ustawę o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Od 15 lipca obowiązują przepisy nowej ustawy.

Nowa ustawa prowadza w życie przepisy niezbędne do wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (tzw. IV Dyrektywa AML).

Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu

Najistotniejsze zmiany wprowadzone przez nową ustawę:

Pojawia się nowy katalog instytucji objętych przepisami ustawy

Lista instytucji objętych przepisami ustawy – instytucji obowiązanych:

banki, instytucje kredytowe, instytucje finansowe, w rozumieniu ustawy: Prawo bankowe
spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe oraz Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa, w rozumieniu ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych
instytucje płatnicze, instytucje pieniądza elektronicznego, biura usług płatniczych oraz agenci rozliczeniowi, w rozumieniu ustawy o usługach płatniczych
firmy inwestycyjne, banki powiernicze, w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi
towarowe domy maklerskie w rozumieniu ustawy o giełdach towarowych
spółki prowadzące rynek regulowany w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi
fundusze inwestycyjne, alternatywne spółki inwestycyjne, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, z, w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
zakłady ubezpieczeń, pośrednicy ubezpieczeniowi, w rozumieniu ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
przedsiębiorcy prowadzący działalność kantorową w rozumieniu ustawy Prawo dewizowe podmioty prowadzące działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług w zakresie obrotu walutami wirtualnymi
notariusze, adwokaci, radcowie prawni, doradcy podatkowi, biegli rewidenci
podmioty prowadzące działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych
pośrednicy w obrocie nieruchomościami
operatorzy pocztowi w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe
podmioty prowadzące działalność w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych
fundacje, stowarzyszenia
przedsiębiorcy przyjmujący lub dokonujący płatności za towary w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro
przedsiębiorcy prowadzący działalność polegającą na udostępnianiu skrytek sejfowych
instytucje pożyczkowe w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim

Filozofia działań w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu teroryzmu oparta na analizie ryzyka

Instytucje obowiązane będą musiały przeprowadzać ocenę ryzyka prania pieniędzy przy uwzględnieniu licznych czynników związanych z klientem, czy transakcją: geograficzny, branżowy, produktowy. W oparciu o tę ocenę instytucje obowiązane będą budować i rozwijać system przeciwdziałania praniu pieniędzy w kierunku obszarów o wysokim ryzyku. Analiza ryzyka musi uwzględniać warunki wskazane w dokumentach dotyczących oceny ryzyka przygotowywanych na trzech poziomach: instytucji obowiązanej, krajowym i ponadnarodowym.

Beneficjent rzeczywisty

Planuje się wprowadzić jawny i dostępny publicznie Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych. Od 13 października 2019 instytucje obowiązane będą musiały korzystać z niego w procesie ustalania beneficjenta rzeczywistego.

Wprowadzono nową definicja PEP

Rozszerzeniu uległa definicji osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne (tzw. PEP). Teraz status ten dotyczyć będzie również osób zajmującej eksponowane stanowisko polityczne w Polsce. Instytucje obowiązane będą musiały bardziej szczegółowo badać relacje z takimi klientami oraz wykonywane przez nich transakcje.

Wyraźnie rośnie dotkliwość kar za niedopełnienie obowiązków

Maksymalna wysokość kary administracyjnej wynosi teraz 1 000 000 EUR, dla instytucji finansowych jeszcze więcej: 5 000 000 EUR.

Umyślne niedopełnienie obowiązków, między innymi przekazywanie nieprawdziwych informacji, traktowane może być jako przestępstwo i podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Wprowadzono również nowe rodzaje kar administracyjnych, mających istotne znaczenie wizerunkowe:

publikacja informacji o instytucji obowiązanej oraz zakresie naruszenia przepisów ustawy przez tę instytucję w Biuletynie Informacji Publicznej,

cofnięcie koncesji lub zezwolenia albo wykreślenie z rejestru działalności regulowanej,

zakaz pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym przez osobę odpowiedzialną za naruszenie przez instytucję obowiązaną przepisów ustawy

Pojawia się wyraźny nacisk na dokumentowanie procesów związanych z realizacją obowiązków ustawy

Pojawia się konieczność dokumentowania zastosowanych środków bezpieczeństwa finansowego oraz wyników bieżącej analizy przeprowadzanych transakcji i klientów, z którymi instytucja obowiązana utrzymuje stosunki gospodarcze. Organy kontrolne, między innymi GIIF mogą żądać takich materiałów w czasie kontroli instytucji obowiązanej.

Obniżono próg raportowania transakcji gotówkowych do 10 tys. EUR

Obniżeniu do 10 tys. EUR uległ próg raportowania o transakcjach gotówkowych obowiązujący każdego przedsiębiorcę przyjmującego lub dokonującego płatności za towary w gotówce.